Αρχαιολογικοί χώροι

Η Ίος είναι από μόνη της αξιοθέατο. Με την γραφική Χώρα, τα παραδοσιακά σπίτια, τις αμέτρητες εκκλησίες και τις απέραντες ακρογιαλιές. Η Ίος διαθέτει αξιοθέατα της νεώτερης ιστορίας του νησιού όπως οι ανεμόμυλοι, ακόμη και σύγχρονα αξιοθέατα όπως το ανοιχτό θέατρο και το μουσείο μοντέρνας τέχνης που ακόμη χτίζεται.

Η Ίος όμως δεν υστερεί σε αξιοθέατα και αρχαιολογικού ενδιαφέροντος. Ο πρωτοκυκλαδικός οικισμός του λόφου του Σκάρκου είναι το πιο σημαντικό. Στην Ίομπορείτε να αναζητήσετε τον τάφο του Ομήρου, τα αρχαία τείχη της πόλης ή τα διάσπαρτα αρχαία αρχιτεκτονικά μέλη που έχουν χρησιμοποιηθεί στις νεώτερες κατασκευές. Η Ίος έχει πολλά αξιοθέατα που δεν θα σας αφήσουν τα πλήξετε.
Ο τάφος του Ομήρου
Η Ίος είναι μια από τις πολλές περιοχές σε ολόκληρο το ΑιγαΊοπου διεκδικεί να είναι ο γενέθλΊος τόπος του μεγαλύτερου ποιητή όλων των αιώνων του Όμηρου. Όμως οι Νιώτες ενώ για την γέννηση του Όμηρου θεωρούν εύλογες τις όποιες αμφιβολίες και τις διεκδικήσεις που προβάλλουν άλλες πόλεις, είναι εντελώς σίγουροι ότι φιλοξενούν στα χώματα τους τον τάφο του φημισμένου επικού ποιητή.
Ο τάφος του Ομήρου βρίσκεται σε ένα λόφο στην βόρεια Ίοπάνω από τον όρμο Πλακωτό. Στο ότι υπάρχει ο τάφος του Ομήρου στο νησί υπάρχουν οι αναφορές των αρχαίων ιστορικών και περιηγητών. Στην άποψη αυτή συνηγορεί η παράδοση που θέλει την μητέρα του Ομήρου να έχει γεννηθεί στο νησί.

 

Ένα αρχαΊονόμισμα με την Όμηρο και ένας μήνας του αρχαΊου ημερολογiου της Ίου με το όνομα του ποιητή όπως αναφέρει μια επιγραφή. Τον τάφο του Ομήρου στην Ίοθα τον δείτε σήμερα στον λόφο του Ψαθόπυργου όπως τον έλεγαν οι ντόπιοι, όπου οι αρχαιολόγοι αναφέρουν ότι πρόκειται για πύργο της ελληνιστικής περιόδου.

Ίος Αρχαιολογικό μουσείο
Το μικρό αρχαιολογικό μουσείο της Ίου βρίσκεται στην Χώρα της Ίου και στεγάζεται σε ένα πανέμορφο νεοκλασικό κτήριο, το Αμoιραδάκειo Μέγαρo.

Το αρχαιολογικό μουσείο της Ίου περιλαμβάνει στην συλλογή του αρχαιότητες που βρέθηκαν στο νησί έπειτα από ανασκαφές και έρευνες της αρχαιολογικής υπηρεσίας τα τελευταία τριάντα χρόνια (οι περισσότερες από τον προιστορικό οικισμό του Σκάρκου και την αρχαία πόλη στην Χώρα). Περιλαμβάνει επίσης την παλιά αρχαιολογική συλλογή της Ίου που είχε ιδρύσει ο δήμαρχος Φραγκούλης Κορτέσης το 1904 κατορθώνοντας με παραδόσεις και δωρεές να διασώσει σημαντικά τμήματα της αρχαιολογικής κληρονομιάς του νησιού. Τα πιο ενδιαφέροντα τμήματα του αρχαιολογικού μουσείο υ της Ίου είναι τα προιστορικά ευρήματα, οι επιγραφές από όλη την αρχαία εποχή καθώς και δύο επιτύμβιες στήλες.

Προϊστορικός οικισμός Σκάρκου
Σε μικρή απόσταση από το λιμάνι της Ίου, σε ένα λόφο χαμηλότερο αλλά κοντινό στον λόφο που βρίσκεται η σημερινή Χώρα της Ίου, η αρχαιολογική σκαπάνη έφερε στο φως έναν από τους σημαντικότερους πρωτοκυκλαδικούς οικισμούς.

Στον λόφο του Σκάρκου όπως έχει αναφέρει σε μια συνέντευξή της η Μαρίζα Μαρθάρη, διευθύντρια της ΚΑ Εφορίας Αρχαιοτήτων, βρίσκεται «… ο μεγαλύτερος έως σήμερα γνωστός οικισμός του Πρωτοκυκλαδικού κόσμου στην περίοδο της πλήρους ακμής του, τα μέσα της 3ης χιλιετίας π.Χ. κτισμένος σε χαμηλό λόφο, στον μυχό του ευρύχωρου λιμανιού της Ίου, αποτελούσε ένα από τα αξιολογότερα κέντρα και λιμάνια αυτού του κόσμου. Η κατάσταση διατήρησής του, που είναι μοναδική για το ΑιγαΊοτης 3ης χιλιετίας π.Χ., επιτρέπει να γνωρίσουμε την πολύ εξελιγμένη αρχιτεκτονική του μορφή.
Ο οικισμός είχε οργανωμένο πολεοδομικό σχέδΊοκαι σύστημα απορροής ομβρίων υδάτων. Τα κτίριά του είναι διώροφα με εντυπωσιακά μορφολογικά στοιχεία, όπως λιθόκτιστες κλίμακες, ερμάρια, κτιστές κασέλες και πλακόστρωτα δάπεδα στους ορόφους…» και συνεχίζει η Μαρίζα Μαρθάρη στην ίδια συνέντευξη «…μέσα στα κτίρια βρέθηκαν πολλά μεταλλικά, οστέινα και λίθινα σκεύη και εργαλεία καθώς και εντυπωσιακά πήλινα αγγεία. Τα κινητά αυτά ευρήματα βρίσκονται, τα περισσότερα, στη θέση τους κατά την ανασκαφή και είναι πολύ καλά διατηρημένα. Την τελευταία τριετία ήλθαν στο φως σφραγίδες, οστέινες και λίθινες, καθώς και ένας ιδιαίτερα μεγάλος αριθμός ενσφράγιστων αντικειμένων, πράγμα σπανιότατο για Πρωτοκυκλαδικό οικισμό. Αυτό δείχνει ότι οι δομές της Πρωτοκυκλαδικής κοινωνίας ήταν πολύ πιο σύνθετες από εκείνες που ορισμένοι είχαν υποθέσει.»
Ο πρωιστορικό οικισμός του Σκάρκου στην Ίο, χάρη στην εξαιρετική δουλειά που έχει κάνει για την ανάδειξη του η ΚΑ΄ Εφορεία Αρχαιοτήτων Κυκλάδων και Σάμου έχει βραβευτεί το 2008 με το βραβεΊοπολιτιστικής κληρονομιάς της ΕΕ στην κατηγορία Συντήρηση αρχαιολογικών χώρων. Πριν τον πρωιστορικό οικισμό του Σκάρκου υπάρχει πάρκινγκ για τους επισκέπτες, αλλά σας προτείνουμε να αφήσετε το αυτοκινητό σας πολύ πιο πριν και να προσεγγίσετε με τα πόδια τον αρχαιολογικό χώρο. Ο αρχαιολογικός χώρος βρίσκεται σε μια από τι μεγαλύτερες καλλιεργούμενες εκτάσεις στην Ίο, τον κάτω Κάμπο και ο περιβάλλον χώρος με τις ξερολιθιές θα σας εισάγει με τον καλύτερο τρόπο στην ατμόσφαιρα του κυκλικού πετρόκτιστου οικισμού του Σκάρκου.

Θέατρο Οδυσσέας Ελύτης
Το Θέατρο «Οδυσσέας Ελύτης» της Ίου είναι ένα ανοικτό θέατρο αρχαιοελληνικού τύπου που σχεδίασε ο αρχιτέκτονας Peter Haupt, ο οποΊος εκτός από καθηγητής αρχιτεκτονικής του πανεπιστημΊου του Βερολίνου, είναι λάτρης της Ίου και επίτιμος δημότης της.

Ως πρότυπα στον σχεδιασμό του ανοιχτού θεάτρου της Ίου χρησιμοποιήθηκαν αρχαία θέατρα του ελληνικού νησιωτικού χώρου και της Κάτω Ιταλίας. Το Θέατρο «Οδυσσέας Ελύτης» μπορεί να φιλοξενήσει 1100 θεατές στις κερκίδες του, οι οποίες είναι μαρμάρινες.
Στα υπόλοιπα δομικά στοιχεία του θεάτρου έχει χρησιμοποιηθεί ντόπια πέτρα. Το Θέατρο είναι ένα πραγματικό στολίδι για την Ίοκαι εκτός του ότι φιλοξενεί σημαντικές πολιτιστικές εκδηλώσεις, αναβάθμισε και μια πολύ όμορφη περιοχή της Ίου, τα τσουκαλαριά που δυστυχώς τις τελευταίες δεκαετίες είχε μετατραπεί σε σκουπιδότοπο. Η ορχήστρα του θεάτρου έχει διάμετρο 12 μέτρων. Ενώ ο προσανοτολισμός των κερκίδων προς τον νοτιά προσφέρει μια εκπληκτική θέα στο ΑιγαΊοκαι προστατεύει και τους θεατές από τους καλοκαιρινούς βόρεΊους ανέμους που φυσάνε στο νησί.

Οι εκκλησίες της Ίου
Δεν αποτελεί πρωτοτυπία για τις κυκλάδες, αλλά οι εκκλησίες στην Ίο αποτελούν από μόνες τους σημαντικά αξιοθέτα καθώς είναι το χαρακτηριστικό της Χώρας της Ίου που από την κορφή μέχρι τα νύχια είναι στολισμένη με μικρές και μεγάλες εκκλησίες, αλλά σας περιμένουν και σε κάθε γωνιά, κάθε στροφή του δρόμου στην ενδοχώρα της Ίου σαν πολύτιμα λευκά πετράδια πάνω στην σκληρή σκούρα πέτρα του νησιού. Η παράδοση θέλει τις εκκλησίες της Ίου να είναι 365, μια για κάθε μέρα του χρόνου.

Οι περισσότερες από αυτές είναι επισκέψιμες και λειτουργικές ενώ πολλές διοργανώνουν πανηγύρια κάθε χρόνο για τον εορτασμό του ΑγΊου στου οποΊου την χάρη είναι αφιερωμένες. Ο αρχιτεκτονικός ρυθμός που κυριαρχεί στις εκκλησίες της Ίου είναι βασιλική με τρούλο. Υπάρχουν πολλοί λαικοί θρύλοι που συνδέονται με την ίδρυση εκκλησιών σε διάφορους οικισμούς της Ίου και έχει ενδιαφέρον να τους ανακαλύπτει κανείς συζητώντας με τους ντόπιο υς.

Παναγία η Γκρεμνιώτισσα
Η εκκλησία της Παναγίας της Γκρεμνιώτισσας δεσπόζει ψηλά στην Χώρα της Ίου και με τον φοίνικα στο προαύλΊοτης είναι από τις πιο χαρακτηριστικές εικόνες της Ίου. Από την Παναγία την Γκρεμνιώτισσα η θέα είναι υπέροχη αλλά ακόμη καλύτερη θέα θα σας προσφερθεί αν ανέβετε λίγο ψηλότερα στον λόφο που είναι χτισμένη η Χώρα και φτάσετε στο ψηλότερο σημεΊοτου που είναι χτισμένος ο ναός του ΑγΊου Νικολάου.

Υπάρχει ένας κλασικός θρύλος για το πως χτίστηκε η εκκλησία την εποχή της τουρκοκρατίας. Κλασικός με την έννοια ότι η παράδοση θέλει τις περισσότερες σημαντικές εκκλησίες των κυκλάδων να έχουν χτιστεί έπειτα από την ανεύρεση κάποια εικόνας, συνήθως της παναγίας και συνήθως της Κρητικής σχολής αγιογραφίας.
Κάτοικοι της Ίου βρήκαν την εικόνα στα βράχια της παραλίας του Μυλοπότα. Έφτασε εκεί από την Κρήτη όπου την είχαν ρίξει στη θάλασσα κρητικοί για να γλυτώσει από τους τούρκους. Οι Νιώτες ευσεβείς όπως ήταν αποφάσισαν από την πρώτη στιγμή να χτίσουν μια εκκλησία για να φιλοξενήσει την εικόνα και να αποτελέσει τόπο προσκυνήματος.
Όμως οι προσπάθειες τους να χτίσουν έναν ναό κοντά στην σημερινή μητρόπολη της Ίου απέβησαν άκαρπες καθώς ο ναός κάθε πρωί βρίσκονταν γκρεμισμένος και η εικόνα στέκονταν στην σημερινή θέση της εκκλησίας πάνω σο γκρεμό να αντικρύζει προς τον νοτιά την Κρήτη από όπου ξεκίνησε το ταξίδι της. Έτσι χτίστηκε η σημερινή Παναγία η Γκρεμνιώτισσα.

Οι Μύλοι της Ίου
Στο δεξί τμήμα της χώρας της Ίου σε ένα σημείο που πραγματικά φυσάει πολύ βρίσκονται οι ανεμόμυλοι της Ίου.

Εντυπωσιακοί, παρόλο που δεν σώζονται όλοι στην αρχική μορφή τους, οι ανεμόμυλοι της Ίου συνδέουν με τον καλύτερο τρόπο το παρελθόν και το παρόν, πλήρως ενταγμένοι σήμερα στον παραδοσιακό οικισμό της χώρας ως ένα πανέμορφο τουριστικό αξιοθέατο.
Τόσο αναγκαΙΟι στο παρελθόν που τιθάσευαν την δύναμη των αέρηδων του Αιγαiου, βάζοντας τους στην καθημερινή υπηρεσία των αναγκών των κατοίκων. Οι μύλοι βρίσκονται δυο βήματα από το κέντρο της Χώρας της Ίου στην πλατεία της Άνοιξης που πια όλοι την λένε πλατεία των Μύλων. Μπορείτε να δείτε και τρείς από τους 12 συνολικά μύλους – τους δύο σε εξαιρετική κατάσταση – δίπλα στον δρόμο που σας βγάζει από την Χώρα στο ύψωμα αριστερά σας.

Βράχια της Ίου
Το νησί της Ίου είναι βραχώδες. Δεν είναι σπάνΊοβέβαια για νησί των Κυκλάδων. Παρόλο που η Ίος δεν έχει την ηφαιστιακή φύση της Σαντορίνης ή την ποικιλία της Μήλου, μια βόλτα στην ενδοχώρα του νησιού σε εκπλήσει από την πρώτη στιγμή με τους βραχώδεις σχηματισμούς που διακρίνεις παντού λές και ένας γλύπτης σμίλεψε αυτά τα βράχια και τους έδωσε χιλιάδες μορφές.

Ο γλύπτης φύση βέβαια είναι αυτός που προίκησε με τέτοια ομορφιά τα βράχια της Ίου και η διάβρωση από τις βροχές και τους δυνατούς ανέμους που φυσούν στο νησί. Την επόμενη φορά που θα βρεθείτε στην Ίομην διστάσετε. Βγείτε λίγο εκτός των τουριστικών διαδρομών, με τα πόδια η το αυτοκίνητο, ειδικά στο νότΊοτμήμα του νησιού και κυνηγήστε τα εκπληκτικά αυτά έργα της φύσης, με βοηθό την φαντασία σας και τη φωτογραφική σας μηχανή.

Ίος Παλαιόκαστρο
Το Παλαιόκαστρο βρίσκεται στην δυτική πλευρά της Ίου σε ένα ύψωμα που δεσπόζει στις ακτές του νησιού και προσφέρει ανεμπόδιστη θέα προς την Πάρο, την Νάξο, την Αμοργό και τις μικρές Κυκλάδες

Σύμφωνα με όλες τις ενδείξεις το κάστρο το έχτισαν οι βυζαντινοί και το χρησιμοποίησαν για την επιτήρηση των θαλάσσιων δρόμων που οδηγούσαν στην Κρήτη.
Στο Παλαιόκαστρο θα δείτε αρκετά τμήματα από τα τείχη, ερείπια από τα κτίσματα στο εσωτερικό του κάστρου και την πανέμορφη εκκλησία της Παναγίας της Παλαιοκαστρίτισσας.
Το Παλαιόκαστρο βρίσκεται στον δρόμο προς την Ψάθη, λίγο πριν τον οικισμό στο αριστερό σας χέρι υπάρχει σχετική πινακίδα και θα δείτε το κάστρο από μακρυά. Θα σας οδηγήσει σε αυτό ένα πετρόκτιστο φιδίσΊομονοπάτι με αρκετά σκαλοπάτια.

Πηγή: Ίος info.gr